Tadımda yoğunluk neyi anlatır
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne kadar güçlü algılandığını anlatan bir ölçüttür; lezzet zenginliğiyle aynı şey değildir. Değerlendirmeye ateşlemeden girişmek doğru olur, çünkü çubuğun çıplak kokusu elinize bir referans noktası verir bilhassa yeni başlayanların gözünden kaçan bir ayrıntıdır. Burada tadımda no. 1 tubos benzeri tüple korunan bir kutu ve romeo julieta no. 2 tekli gibi tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Soğuk çekişte ağıza gelen tat ne kadar net ise yoğunluk o kadar yüksek demektir hem de bu küçük alışkanlık bütün notları daha sağlam bir zemine oturtur. Notu o anda yazmak gerekir, çünkü hafıza kısa sürede kaybolur. Aynı çubuğu iki kez koklamak yanılmayı önler zira kalabalık ortamlarda ince notalar çabucak kaçırılır. Aroma gücü kendi başına kalite göstergesi sayılmaz; yalnızca gücü gösterir. Bu yüzden ilk tadımda acele etmemek ve ölçütleri baştan netleştirmek en doğru yol olur. Kriter belli olunca her puro aynı terazide değerlendirilir ve notlar birbirini destekler. Değerlendirme esnasında dikkat dağıtıcı şeyler uzakta durursa odaklanma artar.
İlk üçte bir bölümden sonuna aroma yolculuğu
Bir sigarillonun aroması yanış boyunca değişir; bu yüzden yoğunluğu tek seferde ölçmek yanıltıcıdır üstelik baştan acele edip sonuç çıkarmak kolay görülen bir hatadır. İlk üçte birlik bölümde tat genellikle yumuşak ama net gelir elbette bu sıralama her çubukta aynen geçerli olmayabilir. Tüplü kısa puro kutusu benzeri tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım çabuk geçer zira asıl tat çoğu zaman burada saklıdır. Orta bölümde aroma gücü çoğu zaman zirveye yaklaşır ve tonlar koyulaşır hem de çoğu zaman ilk birkaç çekişten çıkarılan sonuç yarım olur. Petit churchills neye benzer benzeri kalın çaplı bir vitolada bu artış daha yavaş görülür nitekim bu yüzden yavaş ilerlemek ödüllendirir. Son bölümde sıcaklık arttığından acımsı tonlar baskın olabilir gerçekten ısınmış tütün kendi karakterini ancak ortalarda gösterir. Her evre için ayrı bir not yazmak daha adil sonuç sağlar. Evrelerin sınırı çoğu zaman keskin değildir, o nedenle kabaca üçe bölmek yeterlidir. Değişimleri yakalamak adına çekiş aralığını değiştirmemek önemlidir. Art arda nefes almak ısıyı yükseltir ve tadı bozar.
Yoğunluğa puan vermenin pratik yolu
Yoğunluğu puanlamak kişisel yorumu daha okunur hâle getirir her zaman sabit aydınlatma ile sessiz bir ortam seçilmelidir. Bir ile beş arası uzanan bir ölçek çoğu tadımcı için yeterlidir bu da tadım notlarını insandan insana daha karşılaştırılabilir yapar. Bir belli belirsiz aromayı, beş de damakta baskın duran yoğun aromayı gösterir bu sayede dikkat bölünmez ve yorum kalitesi yükselir. On beş dakikalık puro benzeri ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla düşük basamaklarda kalır ve ileride bakıldığında hangi noktayı düşündüğünüz kolayca hatırlanır. Petit julietas 25'lik aroma profili benzeri aynı boydaki bir kutu de tatlı notaları yüzünden benzer bir puan alabilir aksi halde aynı ürün iki farklı puan çıkarabilir. Notu vermeden önce en az üç çekiş almak şarttır diğer taraftan ondalık notlar vermek fazladan bir karmaşa yaratır. Ölçeği her tadımda değiştirmemek kıyaslamayı mümkün kılar. Ölçeğin ortası en çok tercih edilen değerdir, zira ılımlı aromalar büyük kısmını kapsar. Uç noktalardaki notlar gerçekten istisnai hâllerde verilmelidir. Böylece kayıtlar ayırt edici olur.
Çap ve duman serinliğinin aroma yoğunluğuna etkisi
Çubuğun kalınlığı, dumanın sıcaklığını ve aroma gücünü doğrudan değiştirir bu yüzden kül çizgisinin eşit gitmesini de gözlemek yararlıdır. Dar çaplı bir çubuk hızla ısınır, dolayısıyla keskin notalar çabuk belirir gerçekten ince çubuklarda ısı artışı belirgin biçimde hızlıdır. Petit royales nasıl içilir benzeri ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi kolayca fark edersiniz ısınma hızı de tadı doğrudan değiştiren bir unsurdur. Kalın çubuklarda çekiş daha serin gelir ve aromalar sonradan açılır hem de bu çabukluk aromanın okunma süresini kısaltır. Baldan yana yumuşak puro benzeri tatlılığı öne alan bir kutu bu çizgiyi güzel gösterir küllenme düzensizse yorum kısmına eklenmelidir. Yavaş yanış aromayı daha ayrıntılı yapar fakat şiddetini düşürmez tersine geniş gövdede duman daha geniş bir alana yayılır. Bu yüzden kalınlığı kayıtlara yazmak unutulmamalı. Farklı kalınlıklarda iki çubuğu aynı oturumda denerken ilk olarak dar çaplıyı sonra geniş çaplıyı seçmek iyi olur. Böylece güçlü tat hafif olanın tadını bastırmaz. İkisi arasındaki ara süresi yaklaşık yarım saat tutulmalıdır.
Koku ile tadı birbirinden ayırarak değerlendirme
Aroma iki yoldan algılanır: damaktaki tat ile burun boşluğunun duyduğu koku oysa ikisi birbirini besler ama aynı şey değildir. Yoğunluğu dikkatle yorumlamak adına bu iki kanalı ayrı ayrı kaydetmek iyi olur bu ayrım ilk bakışta küçük görünse de yorumları oldukça değiştirir. Nefesi ağızdan verirken burun yoluyla yavaşça çıkarmak retrohale yöntemidir mesela hafif bir nefes aromayı çok zengin gösterir. Robusto formunda puro gibi kremsi bir robusto bu yöntemle koku tarafını belirgin verir üstelik nezle halindeyken denenen değerlendirmeler güvenilir sayılmaz. Short sports yoğunluğu nasıl benzeri ince bir çubuk de kuru tonu daha hızlı bırakır hızlı bir çekiş ise ince notaları siler. Yoğunluk dilde düşük ama burunda belirgin olabilir benzer biçimde çok sıcak bir yemekten hemen sonra duyarlılık körelir. Bu iki notu yan yana koymak aydınlatıcıdır; İki puanı ayrı yazmak kafa karışıklığını önler. Acemi tadımcılar için önce koku yoluyla algılanan ipuçlarına bakmak daha kolaydır. Deneyim arttıkça damak kısmı da ayrıntı göstermeye başlar. Değişik kokuları adlandırmayı alışkanlık yapmak algıyı güçlendirir.
Tadımdan önce damağı sıfırlamanın yolları
Ağız doyduğunda aroma gücü olduğundan zayıf algılanır ayrıca yemek aralarında tadım yapıyorsanız bu önlem daha da önem kazanır. Bu yüzden her denemeden sonra ılık bir yudum su almak yararlı olur bu basit önlem yoğunluğun olduğu gibi görmenizi sağlar. Geniş çaplı puro kutusu benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa sade soda yeterlidir zira doymuş bir damak en güçlü notayı dahi silik gösterir. Sade kahve kakao tonlarını güçlendirir, şekerli içecek ise notaları bastırır üstelik çok soğuk içecekler damağı uyuşturur hem de tat hissini azaltır. Puritos serisi gibi ince ve beşli bir pakette çiçeksi notası su ile daha net anlaşılır bu yüzden temizlik adımı ihmal edilmemelidir. Yanındaki içeceği her tadımda sabit tutmak karşılaştırmayı korur nitekim tatlı sıvıdan hemen sonra keskin notalar gerçekte olduğundan sert hissedilir. Doyduktan hemen sonra değerlendirme denemek doğru olmaz. Kahve ve su haricinde sade çay de düşünülebilir; önemli olan seçimin sade kalmasıdır. Ağız temizlendikten ardından birkaç dakika beklemek faydalıdır. Aceleyle girişilen değerlendirme çoğunlukla eksik kalır.
Mini ve club sigarillo arasında aroma gücü
Küçük çubuk formatında içim kısa sürdüğünden aroma değişimi daha az bir aralıkta kalır üstelik ilk izlenim bu ölçülerde çabucak silinebilir. Dolayısıyla başlangıç ve bitiş arasındaki farkı görmek daha zordur bu sebeple küçük bir çubuk uzun bir puroya göre daha sabırlı izlenmelidir. Club kalınlığında sigarillo benzeri club kalınlığında bir çubuk ortadaki evreyi genişletir ve yoğunluğu gözlemeyi kolaylaştırır çünkü her çekişin payı daha fazladır. 20 mini sigarillo yoğunluğu nasıl benzeri mini ölçü de kakao notasını hızla gösterip sona erer çünkü değişim uzun süre değil birkaç çekişte olup biter. Mini ölçülerde iki adet tadmak tek çubuktan daha güvenilir izlenim sunar bu sebeple sakin ve eşit aralıklı nefes tercih edilir. Teneke kutu aroması başlangıçtaki ilk notu oluşturur bu nedenle yazmayı yanış sürerken değil hemen bitince yapmak kolaylık sağlar. Bunu ayrıca kaydetmek yararlıdır. Ölçü küçüldükçe aroma katmanı daralır, fakat yoğunluk algısı korunabilir. Bu yüzden sigarillo değerlendirmelerini puro kayıtlarıyla doğrudan kıyaslamamak gerekir. Ayrı bir sayfa açmak işe yarar.
Notları kayıt altına almanın aroma değerlendirmesine katkısı
Bir defalık bir deneme aroma gücü hakkında kesin bir yargı sunmaz demek ki her tadım bir öncekinin üstüne inşa edilir. Ruh hali, ortam ile zaman algıyı değiştirir bu düzen birkaç denemeden sonra belirgin fayda verir. Bu yüzden basit bir tadım defteri tutmak fayda sağlar aksi takdirde aynı notalar defalarca baştan keşfedilir. Tadımda 20 aniversario gibi yıl dönümü sürümü bir puro iki ayrı günde tadıldığında sedir notası aynı kalıyor mu görülür üstelik aynı çubuğa dönüp göz atmak ilerlemeyi görmenizi sağlar. Bastiones kutusu neye benzer benzeri koyu ve kalın gövdeli bir kutu ise yoğunluk puanının ne kadar sabit kaldığını ortaya koyar bu da boşa emeğe yol açar. Saat, çubuk ismi ve not tabloya girilmelidir nitekim en eski kayıtlar sonradan açıldığında şaşırtıcı sapmalar barındırır. Notlar arasında iki puandan fazla fark çıkıyorsa şartlar yeniden düşünülmelidir. Zamanla kendi ölçütünüz oturur. Kayıtta öz ifadeler uzun anlatımlardan daha kullanışlıdır. Örneğin ikinci evre belirgin sedir tonu gibi bir kayıt tatmin edici sayılır. Sonradan bakıldığında anlaşılır kalmalıdır.
Yumuşak içim ile güçlü aroma arasındaki denge
Gövde, dumanın ağızdaki dokusunu tarif eder; yoğunluk de notaların belirginliğidir çünkü bu iki özellik aynı doğrultuda hareket etmek mecburiyetinde olmaz. Bu iki kavram çoğu zaman birbirinin yerine anılır, oysa ayrı ölçülür bu ikisini ayırmak nihayetinde daha dürüst bir değerlendirme doğurur. Küçük boy yumuşak puro benzeri küçük boy, yumuşak bir puro ince dokulu olup sedir tonunu net verebilir örneğin sert bir duman zayıf bir tatla birleşebilir. La cabaña benzeri dengeli bir kutu ise orta gövdeyle badem notasını güçlü tutar kaldı ki ağır bir içim aromasız de kalabilir. Yani hafif içimli bir çubuk yüksek lezzet verebilir tersi hâl de geçerlidir. Bunu ayırt etmek için iki puan tutmak yeterlidir bu nedenle tek kelimeyle yoğun yazmak yerine ayrı ayrı yorumlamak önerilir. Dolgunluğa bakarak aroma gücünü hesaplamak yanıltır. Aynı dolgunlukta iki çubuk içinde aroma farkı bulmak hassas bir beceridir. Bu becerinin gelişmesi sabır ile düzenli not tutmayı gerektirir. Nihayetinde en iyi ölçüt kendi damak zevkiniz kalır.
Tadım ortamını aroma gücüne göre hazırlamak
Oda, yoğunluk algısını en az tütün kadar etkiler yani en sağlam değerlendirme koşulları değiştirmemekle mümkündür. Nemi düşük bir havada çubuk çabuk yanar böylece baharatlı notalar abartılır bu nedenle ortam şartlarını da deftere geçirmek akıllıca olur. Aşırı nemli havada ise çekiş tıkanır hem de lezzet bastırılır ısı ise tütünün ısınma hızını değiştiren başka bir değişkendir. La prado aroma profili gibi ahşap kutulu bir purosunu tadarken kutunun tuttuğu nemi hesaba katmak gerekir aksi halde farklı günlerde çıkan not farkı çubuktan kaynaklanıyor sanılır. San cristobal magnífico puro benzeri orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda karşılaştırılırsa fark net görülür değerlendirme günü planlarken bunu unutmayın. Havalandırma ortamdaki yabancı kokuları azaltır, yoğun koku ise koku duyusunu şaşırtır hâlbuki asıl etken sıklıkla ortamdaki hava veya koku olur. Değerlendirmeyi her seferinde benzer koşullarda yapmak en güvenilir yöntemdir. Kapalı bir odada koku birikirse sonraki çubuğun tadı yanlış okunabilir. Pencere açıklığı sağlamak çoğu zaman yeterlidir. Hava akımı fazla sertse kül düzeni şaşar.